Font Size

Cpanel

Festival - Christmas (નાતાલ)

નાતાલ એટલે ઇસુજયંતી કે ખ્રિસ્તજયંતી. ખ્રિસ્તી ધર્મના કેન્દ્રમાં ભગવાન ઇસુ ખિ્રસ્ત છે. એટલે દુનિયાભરની સમગ્ર ખ્રિસ્તી આલમ ઇસુનું જન્મપર્વ નાતાલ જવે છે. પરંતુ આજે કેવળ ખ્રિસ્તી આલમ જ નહીં પણ ઇતર ધર્મોના લોકો તેમજ કોઇ ધર્મમાં ન માનનારા લોકો પણ નાતાલનું પર્વ જવે છે. ઘણા બધા લોકો એક જ પર્વ ઉજવે ત્યારે એમાં ખૂબ વૈવિઘ્ય અને ભિન્નતા પણ જૉવા મળે છે.

મોટા ભાગના લોકો પરંપરાગત રીતે દર વર્ષે ડિસેમ્બરની ૨૫મીએ નાતાલ જવે છે. તો અમુક ઓર્થોડૉકસ ખિ્રસ્તી સંપ્રદાયના લોકો જાન્યુઆરીની છઠ્ઠીએ નાતાલ જવે છે. પણ ખરી વાત એ છે કે ભગવાન ઇસુનો જન્મ કયા દિવસે થયો છે તે વાત ચોકસાઇથી આપણે જાણતા નથી. તેરતુલિયન અને ઓરિજીન જેવા જાણીતા ઇતિહાસકારોએ ચોથી સદીમાં રોમ અને આફ્રિકામાં નાતાલ જવવાની વાત કરી છે.

આધુનિક ઇતિહાસકારો ઇસુનો જન્મ ઇસવીસન પૂર્વે ૭ અને ૬ વર્ષના ગાળામાં થયો છે એમ માને છે. આમ તો ઇસવીસનની ગણતરી ઇસુના જન્મથી કરવામાં આવી છે. પરંતુ એ ગણતરી ખોટી હતી, તે આજે સૌ જાણે છે. છતાં સૌ સ્વીકારે છે કે ઇસુનો જન્મ કોઇ દંતકથા નથી પણ ઇતિહાસની ખરી વાસ્તવિકતા છે. કેવળ બાઇબલના નવા કરારની વાત જ નહીં પણ રોમના ઇતિહાસમાં પણ ઇસુના જન્મનો પુરાવો મળે છે.

પણ ખિ્રસ્તીઓ માટે બાઇબલમાં ઇસુ વિશે શુભસંદેશકારોએ કરેલી વાત જ આધારભૂત છે. એમાં ઇસુના જન્મ અને બાળપણની વિગતવાર વાત સંત લૂકકòત શુભસંદેશમાં આવે છે. લૂકે કરેલા ઇસુના જન્મના વર્ણનમાં ઇતિહાસના સંદર્ભનો ઉલ્લેખ કર્યોછે. પરંતુ લૂક ઇતિહાસકાર નથી અને ઇતિહાસ લખવાનો એમનો પ્રયત્ન પણ નથી. લૂક તેમજ બીજા શુભસંદેશકાર માથ્થીએ કરેલા ઇસુના જન્મની વાતમાં ઇતિહાસ કરતાં શ્રદ્ધાપ્રેરિત વર્ણન છે. આ વાત માથ્થીએ આલેખેલા ઇસુના જન્મની વાતમાં આપણે વધુ સ્પષ્ટપણે જૉઇ શકીએ છીએ.

માથ્થી ઇસુના અવતારનું વર્ણન કરતાં લખે છે, ‘હવે ઇસુ ખિ્રસ્તનો જન્મ આ પ્રમાણે થયો હતો: એમનાં માતા મરિયમના વિવાહ યોસેફ સાથે થયાં હતાં. તેમનો સહવાસ થાય તે પહેલાં જ માલૂમ પડયું કે મરિયમને પવિત્ર આત્માના પ્રભાવથી ગર્ભ રહ્યો છે. તેમના પતિ યોસેફ ધર્મિષ્ઠ માણસ હતા અને તેમને ઉઘાંંડા પાડવા ઇરછતા ન હતા, એટલે તેમની ઇરછા કશી હોહા વગર તેમને છૂટાં કરવાની હતી. તેઓ એ વાતનો વિચાર કરતા હતા એવામાં એક દેવદૂતે તેમને સ્વપ્નમાં દર્શન દઇને કહ્યું, ‘હે દાવિદપુત્ર યોસેફ, તારી પત્ની મરિયમને ધેર તેડી લાવતાં ડરીશ નહીં. એને જે ગર્ભ રહ્યો છે તે પવિત્ર આત્માના પ્રભાવથી રહ્યો છે. તેને પુત્ર અવતરશે અને તું તેનું નામ ઇસુ પાડજે, કારણ, તે પોતાની પ્રજાને પાપમાંથી મુકિત આપનાર છે.’

‘પ્રભુએ પયગંબરમુખે કરેલી ભવિષ્યવાણી સાચી પડે એટલા માટે આ બધું બન્યું. તેણે ભાખ્યું હતું કે, ‘કુંવારી કન્યાને ગર્ભ રહેશે, અને તે પુત્રને જન્મ આપશે અને લોકો તેનું નામ ઇમાનુએલ એવું પાડશે.’ ઇમાનુએલ એટલે ‘ઈશ્વર આપણી સાથે છે.’

યોસેફે ઘમાંથી ઠીને દેવદૂતના કહ્યા પ્રમાણે કર્યું. તેઓ પોતાની પત્નીને ધેર તેડી લાવ્યા. તેમનું ગમન થયા વગર મરિયમને પુત્ર અવતર્યોઅને યોસેફ તેનું નામ ઇસુ પાડયું (માથ્થી ૧,૧૮-૨૫).

શુભસંદેશ અને રોમન ઇતિહાસમાંથી આપણે જાણીએ છીએ કે ઇસુનો જન્મ રાજા હેરોદના વખતમાં (હેરોદનું મૃત્યુ ઇસવીસન પૂર્વે ૪માં) બેથલેહેમ ગામમાં થયો હતો. પણ એમનો ઉછેર નાસરેથમાં થયો હતો. તેમના પાલક પિતાનું નામ યોસેફ અને માતાનું નામ મરિયમ હતાં. તેમને યાકુબ, યોસેફ, સિમયોન અને યહૂદા નામે નજીકનાં સગાંઓ કે ‘ભાઇઓ’ હતાં.

ઇસુના જન્મ વિશે ચોથા શુભસંદેશકાર યોહાને કરેલી વાત સાદીસીધી લાગે છે પણ એની ગહનતા અને ડાઇ તો માનવ સમજણની બહાર છે. યોહાન લખે છે, ‘અને શબ્દ માનવ થઇને અવતર્યોઅને તેણે આપણી વરચે વાસ કર્યો’ (યોહાન ૧,૧૪). આપણા માન્યામાં ના આવે એવી આ વાત છે.

અહીં ખિ્રસ્તી ધર્મની શ્રદ્ધાના હાર્દની વાત છે. ખ્રિસ્તીઓ પિતા, પુત્ર અને પવિત્ર આત્માના ત્ર્ૌકય ઈશ્વરમાં માને છે. અહીં ઈશ્વર પિતાતુલ્ય ઈશ્વરપુત્ર માનવ જેવા માનવ બન્યાની વાત છે. ઈશ્વરપુત્ર એટલે યોહાનના શબ્દોમાં ‘શબ્દ’ માનવ થઇને અવતર્યો એટલું જ નહીં પણ તેણે આપણી વરચે વાસ કર્યો. ઇસુના જન્મ વિશે વિચાર કરો. ઇસુનો જન્મ કોઇ શકિતશાળી દેશની રાજધાનીમાં નહીં, કોઇ બાદશાહના ભવ્ય મહેલમાં નહીં, રોમ, એથેન્સ જેવી કોઇ સાંસ્કૃતિક નગરીમાં નહીં, કોઇ હોસ્પિટલ કે ઘરમાં પણ નહીં પણ એક ગમાણમાં થયો છે! સર્વસૃષ્ટિના સર્જનહાર એક ‘સર્જન’ બને છે, માનવ જેવા માનવ બને છે! ઇસુ ખરેખર ઇમાનુએલ છે અને ‘ઇમાનુએલ’ એટલે ‘ઈશ્વર આપણી સાથે છે’ (માથ્થી ૧,૨૩). ઇસુ પોતાના જન્મથી ઘોષણા કરે છે કે તે સૌ માણસો સાથે છે. પણ વિશેષ તો તેઓ ગરીબો, દલિતો અને આશ્રય વિનાની સાથે છે.

માથ્થીના વર્ણમાં ઇસુના જીવનકાર્યનો પણ ઉલ્લેખ મળે છે. દેવદૂતે દાવિદપુત્ર યોસેફને કહ્યું હતું કે, પોતાની ગર્ભવતી પત્નીને ધેર લાવતાં ડરીશ નહીં.... તેને પુત્ર અવતરશે અને તે પોતાની પ્રજાને પાપમાંથી મુકિત આપનાર છે (જુઓ માથ્થી ૧, ૨૦-૨૧). ખિ્રસ્તી લોકો માને છે કે સર્વ લોકોને મુકિત અપાવવા માટે ઇસુ આપણી ફાની દુનિયામાં અવતર્યા છે. ઇસુનો જન્મ સર્વ લોકોની મુકિત માટે છે. માણસ પોતાનાં પાપ દ્વારા ઈશ્વરથી વિમુખ થયો છે. નીતિન્યાય અને સદાચારનો રસ્તો છોડી દીધો છે. માણસ સ્વાર્થી અને અહંકારી બન્યો છે. આ પાપના પાતાળમાંથી માણસને બચાવવા માટે ઈશ્વરપુત્ર ભગવાન ઇસુ માનવ બન્યા છે.

ભગવાન ઇસુ માનવ જેવા માનવ બનીને આપણી વરચે પધાર્યા છે અને માણસમાત્રને પાપના ગર્તમાંથી મુકિત અપાવે છે. તે સર્વ માણસો માટે ખૂબ સારા સમાચાર છે. આનંદના સમાચાર છે. એટલે નાતાલના પર્વે આપણે એકબીજાને ‘આનંદી નાતાલ’, ‘નાતાલ મુબારક’, ‘મેરી ક્રિસ્મસ’, ‘હેપ્પી ક્રિસ્મસ’ વગેરે કહીને નાતાલની ખુશાલી પાઠવીએ છીએ.

નાતાલની ખુશાલી કે આનંદ પાછળ ઉંડી ભાવના છે. ગૂઢ મર્મ છે. ઈશ્વરપુત્ર ઇસુએ માનવ બનીને માણસમાત્રને એક નવો દરજજૉ બક્ષ્યો છે. એક નવો સંબંધ બક્ષ્યો છે. એ દરજજૉ ઈશ્વર પિતાના સંતાનનો દરજજૉ છે. એ સંબંધ ઈશ્વરપિતાના સંતાન તરીકેનો સંબંધ છે. આપણે સૌ માણસો ઈશ્વરપિતાનાં સંતાનો હોઇએ તો આપણે ઈશ્વરપુત્ર ઇસુનાં ભાઇબહેનો પણ છીએ. આપણે એટલે સમગ્ર માનવજાત એક જ ઈશ્વર પિતાનાં સંતાનો હોઇએ અને ઇસુનાં ભાઇબહેનો હોઇએ તો આપણે સૌ એકબીજાનાં ભાઇબહેનો બન્યાં છીએ!

નાતાલની આ ભાવના અને દૃષ્ટિ આપણા માટે કેટલીક ગૂઢ બાબતો ખૂબ સ્પષ્ટ કરે છે. નાતાલ દ્વારા ઈશ્વરપિતા આપણી- સમગ્ર માનવજાતની ખૂબ નજીક આવ્યા છે. આપણા માટે ઈશ્વર તરફનો રસ્તો ખુલ્લો થયો છે. હવે માણસ એકલો નથી. માણસ સાથે ઈશ્વર છે. ઈસુના માનવ અવતાર દ્વારા ઈશ્વરે માણસ સાથે અને માણસે ઈશ્વર સાથે એક નવો સંબંધ બાંઘ્યો છે. સંબંધ પિતા-પુત્રી કે પિતા-પુત્ર તરીકેનો સંબંધ છે. એ સંબંધ પ્રેમનો સંબંધ છે. હવે આપણે ઇશ્વરને ‘અબ્બા’ કે ‘પિતા’ કહીને બોલાવી શકીએ. ઈશ્વર પિતા સાથેના આ પ્રેમના સંબંધમાં માણસની નવી ઓળખ છે. નાતાલ માણસને ખાતરી આપે છે કે ઈશ્વર માણસ સાથે છે. ઇશ્વર માણસ પર અસીમ પ્રેમ રાખે છે. ઈશ્વરના માણસ માટેના એ પ્રેમમાં કોઇ શરત નથી. કોઇ મર્યાદા નથી.

નાતાલ માણસમાત્ર માટેના ઇશ્વરના પ્રેમને ઓળખવાની સુર્વણ તક આપણેને આપે છે. આપણે ઇશ્વરના પ્રેમને ઓળખીએ અને ઈશ્વરના મારા-તમારા માટેના પ્રેમથી સભર બનીએ ત્યારે આપણા પ્રેમમાં બીજા માણસોને જ નહીં પણ સર્વ જીવજંતુઓને ભાગીદાર બનાવવા આપણે તત્પર બનીએ છીએ.

નાતાલ પર્વ નિમિત્તે કોઇ પણ વિકટ પરિસ્થિતિમાં બે હજાર વર્ષ પહેલાં પ્રથમ નાતાલની રાત્રે પોતાનાં ધેટાંની ચોકી કરતા કેટલાક ભરવાડોને દેવદૂતે કરેલી વાતનો પ્રતિઘ્વનિ આપણા કાન પર પડી શકે છે: ‘બીશો નહીં, સાંભળો, હું તમને ભારે આનંદના શુભસમાચાર આપવા આવ્યો છું. આખી પ્રજાને પણ એથી આનંદ આનંદ થઇ રહેશે, આજે દાવિદાના નગરમાં તમારો મુકિતદાતા અવતર્યો છે. એ જ ખિ્રસ્ત અને પ્રભુ છે’ (લૂક ૨, ૧૦-૧૧).

આ દૃષ્ટિએ નાતાલ પ્રેમ અને આશાનું પણ પર્વ છે. કવિવર રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું છે કે, ‘પ્રત્યેક નવજાત શિશુ પ્રભુનો સંદેશ લઇને આવે છે કે હજી ઈશ્વર માનવથી નિરાશ નથી થયો.’ એક નવજાત માનવ શિશુની આવી ભવ્ય વાત હોય તો ઈશ્વરપુત્ર બાળ ઇસુની શી વાત કરવી? (શબ્દો ૧૩૮૫)